Αναδημοσίευση από eagainst

Παραίτηση

T.W. Adorno

Εμείς οι παλιότεροι εκπρόσωποι αυτού που καθιερώθηκε υπό την ονομασία «Σχολή της Φραγκφούρτης» κατηγορηθήκαμε πρόσφατα με προθυμία για παραίτηση. Είχαμε όντως αναπτύξει στοιχεία μιας κριτικής θεωρίας της κοινωνίας, αναφέρει η κατηγορία, αλλά δεν ήμασταν έτοιμοι να εξαγάγουμε τις πρακτικές της συνέπειες. Και έτσι, ούτε παρείχαμε προγράμματα δράσης, ούτε καν υποστηρίξαμε τη δράση αυτών που ένιωθαν πως εμπνέονται από την κριτική θεωρία. Δεν θα καταπιαστώ με το ερώτημα, αν αυτό μπορεί να απαιτείται από θεωρητικούς διανοητές, οι οποίοι είναι σχετικά ευαίσθητοι δέκτες, κατά κανένα τρόπο απρόσβλητοι από κραδασμούς. Η αποστολή που τους έχει ανατεθεί μέσα στην κοινωνία της καταμερισμένης εργασίας μπορεί να αμφισβητηθεί, αφού οι ίδιοι μπορεί να παραμορφώνονται από αυτή. Όμως εξίσου διαμορφώνονται από αυτή• βέβαια, δεν μπορούν να καταργήσουν με την απλή βούλησή τους αυτό το οποίο έγιναν. Δεν θα ήθελα να αρνηθώ το στοιχείο της υποκειμενικής αδυναμίας που ακολουθεί την περιοριστική επικέντρωση στη θεωρία. Πιστεύω πως η αντικειμενική πλευρά είναι περισσότερο σημαντική. Η αντίρρηση, εύκολα διατυπωμένη, είναι πάνω-κάτω η εξής: όποιος αυτή την ώρα αμφισβητεί τη δυνατότητα ριζικής αλλαγής της κοινωνίας, επομένως, ούτε συμμετέχει σε θεαματικές και βίαιες ενέργειες ούτε τις προτείνει, αυτός έχει παραιτηθεί. Θεωρεί πως αυτό που έχει στο μυαλό του δεν μπορεί να πραγματωθεί• στην πραγματικότητα, ούτε καν θέλει να το πραγματώσει. Αφήνοντας τις συνθήκες ανέγγιχτες, τις αποδέχεται ανομολόγητα.

Η απόσταση από την πράξη θεωρείται κακόφημη από όλους. Όποιος δεν θα ήθελε πραγματικά να στρωθεί στη δουλειά και να λερώσει τα χέρια του, είναι ύποπτος, λες και η αποστροφή δεν είναι θεμιτή, αλλά έχει παραμορφωθεί από το προνόμιο. Η δυσπιστία προς αυτόν που δυσπιστεί απέναντι στην πράξη εκτείνεται από αυτούς που βρίσκονται στην απέναντι πλευρά και επαναλαμβάνουν το παλιό σύνθημα «τα πολλά λόγια είναι φτώχια», μέχρι το αντικειμενικό πνεύμα της διαφήμισης που διαδίδει το παράδειγμα – το οποίο αποκαλούν παράδειγμα προς μίμηση – του δραστήριου, ενεργητικού ατόμου, είτε είναι βιομήχανος, είτε αθλητής. Ο καθένας πρέπει να συμμετάσχει. Όποιος μοναχά σκέφτεται, αποσύρεται, θεωρείται αδύναμος, δειλός, κατ’ ουσίαν προδότης. Χωρίς να γίνεται αντιληπτό, το εχθρικό κλισέ του διανοούμενου διεισδύει βαθιά μέσα στην ομάδα εκείνων των αντιπολιτευόμενων, οι οποίοι με τη σειρά τους λοιδορούνται ως διανοούμενοι.

Οι σκεπτόμενοι πρακτικιστές απαντούν ως εξής: ανάμεσα στα πράγματα που πρέπει να αλλάξουν περιλαμβάνεται ακριβώς η κατάσταση του διαχωρισμού θεωρίας και πράξης. Η πράξη είναι αναγκαία, ακριβώς, προκειμένου να απαλλαγούμε από την κυριαρχία των πρακτικών ανθρώπων και του πρακτικού ιδεώδους. Όμως αυτή η πράξη μετασχηματίζεται ταχύτατα σε μια απαγόρευση της σκέψης. Το παραμικρό αρκεί ώστε η αντίσταση απέναντι στην καταπίεση να στραφεί καταπιεστικά απέναντι σε αυτούς, οι οποίοι, όσο λίγο κι αν θέλουν να εκθειάσουν την ύπαρξή τους, δεν εγκαταλείπουν αυτό που έγιναν. Η συχνά επικαλούμενη ενότητα θεωρίας και πράξης έχει την τάση να μετατρέπεται σε κυριαρχία της πράξης. Πολλές τάσεις δυσφημίζουν την ίδια τη θεωρία ως μια μορφή καταπίεσης• λες και η πράξη δεν συνδέεται πολύ πιο άμεσα με την καταπίεση. Στον Μαρξ, η διδασκαλία αυτής της ενότητας εμπνεόταν από την πραγματική δυνατότητα δράσης, η οποία ακόμη και εκείνη την εποχή δεν πραγματώθηκε (1). Αυτό που αναδύεται σήμερα είναι το ακριβώς αντίθετο. Κάποιοι γαντζώνονται στη δράση χάριν της αδυνατότητας για δράση. Ήδη στον Μαρξ, ωστόσο, υπάρχει κρυμμένη μια πληγή. Ίσως παρουσίασε την ενδέκατη θέση για τον Φόιερμπαχ τόσο απόλυτα, διότι δεν ήταν εντελώς βέβαιος για αυτή. Κατά τη νεότητά του είχε απαιτήσει την “αμείλικτη κριτική καθετί υπάρχοντος” (2). Στη συνέχεια χλευάζει την κριτική. Αλλά η περίφημη σαρκαστική του διάθεση απέναντι στους νέους Εγελιανούς, η φράση “κριτική κριτική” [“critical critique”] ήταν κάτι άχρηστο και εξανεμίστηκε σαν απλή ταυτολογία (3). Η κριτική που εφάρμοζε ο ίδιος ο Μαρξ ανακόπηκε με ανορθολογικό τρόπο από την επιβληθείσα πρωτοκαθεδρία της πράξης [praxis]. Στη Ρωσία και στην ορθοδοξία άλλων χωρών, η χαιρέκακη χλεύη της κριτικής κριτικής έγινε ένα εργαλείο έτσι ώστε οι υπάρχουσες συνθήκες να επιβληθούν με τρομακτικό τρόπο. Η μοναδική σημασία της πράξης ήταν η αυξημένη παραγωγή των μέσων παραγωγής. Η μόνη κριτική που ήταν ανεκτή ήταν αυτή που στρεφόταν κατά των ανθρώπων κατηγορώντας τους ότι δεν εργάζονται αρκετά σκληρά. Η υπαγωγή της θεωρίας στην πράξη μεταστρέφεται τόσο εύκολα σε εξυπηρέτηση μιας επαναλαμβανόμενης καταπίεσης.

Η καταπιεστική αδιαλλαξία απέναντι στη σκέψη, η οποία δεν συνοδεύεται άμεσα από οδηγίες για δράση, εδράζεται στο άγχος. Ο καθένας πρέπει να φοβάται την απερίσπαστη σκέψη και τη στάση που δεν αφήνει την τελευταία να ξεπουληθεί, διότι γνωρίζει βαθιά ό,τι δεν μπορεί να παραδεχτεί ανοικτά: πως η σκέψη έχει δίκιο. Ένας πανάρχαιος αστικός μηχανισμός, με τον οποίο ήταν πολύ εξοικειωμένοι οι διαφωτιστές του 18ου αιώνα, λειτουργεί ξανά, αλλά απαράλλακτα: ο πόνος που προκαλείται από μια αρνητική κατάσταση, αυτή τη φορά από την αποκλεισμένη πραγματικότητα, γίνεται οργή προς αυτόν που την θεματοποιεί. Η σκέψη, ο αυτοσυνείδητος διαφωτισμός, απειλεί να απομαγεύσει την ψευδο-πραγματικότητα στην οποία, σύμφωνα με τα λόγια του Habermas (4), κινείται ο πρακτικισμός. Ο πρακτικισμός είναι ανεκτός μόνο για τον εξής λόγο, επειδή θεωρείται ψευδο-πραγματικότητα. Η ψευδο-πραγματικότητα συνδυάζεται με την ψευδο-δραστηριότητα ως την υποκειμενική της διάσταση: τη δράση που υπερβάλλει εαυτόν και φθάνει σε παροξυσμό για χάρη της δικής της publicity [δημοσιότητας] δίχως να παραδέχεται στον ίδιο του τον εαυτό τον βαθμό στον οποίο λειτουργεί ως υποκατάστατη ευχαρίστηση, ανυψώνοντας τον εαυτό του σε αυτοσκοπό. Οι εγκλωβισμένοι θέλουν απεγνωσμένα να δραπετεύσουν. Σε τέτοιες καταστάσεις δεν σκέφτεται πια κανείς, ή σκέφτεται υπό πλασματικές προκείμενες. Καθώς απολυτοποιείται η πράξη, μόνο η αντίδραση είναι δυνατή, άρα και λανθασμένη. Μόνον η σκέψη θα μπορούσε να βρει μια διέξοδο, μια σκέψη που δεν προδιαγράφει τα αποτελέσματά της, όπως συμβαίνει συχνά σε συζητήσεις στις οποίες είναι προκαθορισμένο ποιος πρέπει να έχει δίκιο, συζητήσεις οι οποίες δεν προωθούν τον σκοπό τους, αλλά μάλλον αναπόφευκτα εκφυλίζονται σε τακτικισμούς. Αν οι πόρτες είναι αμπαρωμένες, τότε, περισσότερο από ποτέ, η σκέψη δεν πρέπει να παραλύσει. Θα έπρεπε να αναλύσει τις αιτίες και συνακόλουθα να εξαγάγει τα συμπεράσματα. Εναπόκειται στη σκέψη να μην αποδεχτεί την κατάσταση ως τελική. Η κατάσταση πρέπει να αλλάξει, εφόσον είναι δυνατόν, μέσω μιας αδιάκοπης εξέτασης. Το άλμα προς την πράξη [praxis] δεν θεραπεύει τη σκέψη από την παραίτηση, καθόσον το άλμα έχει ως αντίτιμο την κρυφή γνώση πως το ίδιο οδηγεί σε αδιέξοδο.

Η ψευδο-δραστηριότητα είναι γενικά η απόπειρα να διασωθούν νησίδες αμεσότητας εν μέσω μιας πέρα για πέρα διαμεσολαβημένης και άκαμπτης κοινωνίας. Αυτή η απόπειρα εκλογικεύεται με τον ισχυρισμό ότι μια μικρή αλλαγή εκλαμβάνεται ως ένα μικρό βήμα στο μακρύ δρόμο προς τον μετασχηματισμό του όλου. Το καταστροφικό μοντέλο της ψευδο-δραστηριότητας είναι το «Do it yourself», κάν’ το μόνος σου: δραστηριότητες που επιτυγχάνουν ό,τι εδώ και καιρό μπορεί να επιτευχθεί με καλύτερο τρόπο μέσω της βιομηχανικής παραγωγής, μόνο για να εμπνεύσουν στα ανελεύθερα άτομα, τα οποία έχουν παραλύσει μέσα στον αυθορμητισμό τους, την αυτοπεποίθηση πως όλα εξαρτώνται από τους ίδιους. Η ανοησία του «κάν’ το μόνος σου» στην παραγωγή υλικών αγαθών, ακόμη και σε πολλές επιδιορθώσεις, είναι εντελώς προφανής. Ομολογουμένως, η ανοησία δεν είναι καθολική. Με την ελάττωση των λεγόμενων services [υπηρεσιών], κάποιες φορές περιττά – σύμφωνα με την τεχνική ανάπτυξη – μέτρα, τα οποία διεκπεραιώνονται από ιδιώτες, εκπληρώνουν κάποιο σχεδόν έλλογο σκοπό. Η προσέγγιση του «κάν’ το μόνος σου» στην πολιτική δεν έχει εντελώς τον ίδιο χαρακτήρα. Η κοινωνία που απροσπέλαστα αντίκειται στους ανθρώπους είναι εντούτοις αυτοί οι ίδιοι οι άνθρωποι. Η εμπιστοσύνη στην περιορισμένη δράση μικρών ομάδων ανακαλεί τον αυθορμητισμό, ο οποίος ατροφεί κάτω από την συγκαλυμμένη ολότητα και χωρίς τον οποίο αυτή η ολότητα δεν μπορεί να γίνει κάτι διαφορετικό. Ο διοικούμενος κόσμος έχει την τάση να στραγγαλίζει κάθε αυθορμητισμό, ή τουλάχιστον να τον διοχετεύει σε ψευδο-δραστηριότητες. Τουλάχιστον αυτό δεν λειτουργεί τόσο ομαλά όσο θα προσδοκούσαν οι παράγοντες του διοικούμενου κόσμου. Ωστόσο, ο αυθορμητισμός δεν πρέπει να απολυτοποιείται• εξίσου δεν πρέπει να αποσπάται από την αντικειμενική κατάσταση ή να ειδωλοποιείται όπως ο ίδιος ο διοικούμενος κόσμος. Ειδάλλως, το τσεκούρι στο σπίτι, το οποίο ποτέ δεν υποκαθιστά την εργασία του ξυλουργού, θα σπάσει την κοντινότερη πόρτα, ενώ η ομάδα επιδρομών είναι σε επιφυλακή (5). Ακόμη και πολιτικές ενέργειες μπορούν να βουλιάξουν μέσα στις ψευδο-δραστηριότητες και μέσα στη θεατρικότητα. Δεν είναι τυχαίο πως το ιδεώδες της άμεσης δράσης, ακόμη και οι προπαγανδιστικές ενέργειες, έχουν αναστηθεί, αφότου πρώην προοδευτικές οργανώσεις έχουν ενσωματωθεί με προθυμία και αναπτύσσουν σε όλες τις χώρες της γης τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα στα οποία κάποτε αντιτάσσονταν. Αλλά με αυτόν τον τρόπο δεν ακυρώνεται η κριτική στον αναρχισμό. Η επιστροφή του είναι αυτή ενός φαντάσματος. Η ανυπομονησία απέναντι στη θεωρία, η οποία αποκαλύπτεται εντός αυτής της επιστροφής, δεν ωθεί τη σκέψη πέρα από τον εαυτό της. Λησμονώντας τη σκέψη, η ανυπομονησία υπολείπεται αυτής.

Αυτό καθίσταται ευκολότερο για το άτομο μέσω της συνθηκολόγησης απέναντι στη συλλογικότητα, με την οποία ταυτίζεται. Το άτομο απαλλάσσεται από την αναγνώριση της ανημπόριας του• οι λίγοι φαντάζονται πως είναι πολλοί. Αυτή η ενέργεια, και όχι η αταλάντευτη σκέψη, αντιστοιχεί σε παραίτηση. Δεν κυριαρχεί κάποια διαφανής σχέση ανάμεσα στο συμφέρον του εγώ και της συλλογικότητας στην οποία παραδίδει τον εαυτό του. Το εγώ πρέπει να εγκαταλείψει τον εαυτό του έτσι ώστε να ευλογηθεί από τη χάρη της επιλογής του εκ μέρους της συλλογικότητας. Άρρητα έχει τεθεί μια σχεδόν καντιανή κατηγορική προσταγή: πρέπει να συνυπογράψεις. Το αίσθημα μιας καινούργιας ασφάλειας εξαγοράζεται με τη θυσία της αυτόνομης σκέψης. Η παρηγοριά πως η σκέψη βελτιώνεται στο πλαίσιο της συλλογικής δράσης είναι παραπλανητική: η σκέψη, ως ένα απλό εργαλείο της δράσης, αμβλύνεται όπως κάθε εργαλειακός λόγος. Αυτή τη στιγμή καμία ανώτερη μορφή της κοινωνίας δεν είναι ορατή με συγκεκριμένο τρόπο: γι’ αυτό, οτιδήποτε δρα ωσάν [η ανώτερη μορφή κοινωνίας] να αποτελούσε εύκολο στόχο, ενέχει κάτι οπισθοδρομικό. Όμως, με βάση τον Φρόιντ, αυτός που οπισθοδρομεί δεν έχει ακόμη επιτύχει τον ενορμητικό σκοπό του. Αντικειμενικά, η οπισθοδρόμηση είναι ματαίωση, ακόμη και όταν θεωρεί τον εαυτό της το αντίθετο και ανυποψίαστα προπαγανδίζει την αρχή της ηδονής.

Αντιθέτως, αυτός που στην πραγματικότητα δεν υποκύπτει είναι ο ασυμβίβαστα κριτικός διανοητής, ο οποίος ούτε παραδίδει τη συνείδησή του ούτε επιτρέπει τον εαυτό του να δρα υπό το καθεστώς της τρομοκρατίας. Η σκέψη δεν είναι η νοητική αναπαραγωγή αυτού που ούτως ή άλλως υπάρχει. Στο βαθμό που δεν διακόπτεται, η σκέψη συντηρεί τη δυνατότητα. Η ακόρεστη πλευρά της, η αποστροφή της απέναντι στη βιαστική ικανοποίηση, αρνείται την ανόητη σοφία της παραίτησης. Η ουτοπική στιγμή στη σκέψη είναι τόσο ισχυρότερη όσο λιγότερο αυτή – επίσης μια μορφή υποτροπής – εξαντικειμενικεύεται σε ουτοπία, υπονομεύοντας συνακόλουθα την πραγμάτωσή της. Η ανοικτή σκέψη παραπέμπει πέρα από τον εαυτό της. Από την πλευρά της, αποτελεί μια συμπεριφορά, μια μορφή πράξης, που συγγενεύει περισσότερο με τη μετασχηματιστική πράξη παρά με μια συμπεριφορά που είναι συγκαταβατική για χάρη της πράξης. Προτού αποκτήσει οποιοδήποτε συγκεκριμένο περιεχόμενο, η σκέψη είναι πραγματικά η δύναμη της αντίστασης και μόνο με μεγάλη δυσκολία έχει αποξενωθεί από αυτήν. Μια τέτοια εμφατική έννοια της σκέψης δεν προστατεύεται πράγματι ούτε από τις υπάρχουσες συνθήκες ούτε από τον προς επίτευξη σκοπό, ούτε από οποιαδήποτε τάγματα. Οτιδήποτε είχε υπάρξει αντικείμενο της σκέψης, μπορεί να απωθηθεί, να ξεχαστεί, να αφανισθεί. Αλλά κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί πως κάτι από αυτό επιζεί. Διότι η σκέψη έχει το στοιχείο του καθολικού. Αυτό που η σκέψη συνέλαβε με πειστικό τρόπο, έστω για μια φορά, πρέπει να το σκεφτούν άλλοι, αλλού: αυτή η εμπιστοσύνη συνοδεύει ακόμη και την πιο μοναχική και αδύναμη σκέψη. Όποιος σκέπτεται, δεν είναι εξοργισμένος, παρά την κριτική του: η σκέψη έχει μετουσιώσει την οργή. Καθώς το σκεπτόμενο άτομο δεν χρειάζεται να στρέψει την οργή στον εαυτό του, δεν επιθυμεί να την στρέψει και στους άλλους. Η ευτυχία που χαράζει στη ματιά του σκεπτόμενου ατόμου είναι η ευτυχία της ανθρωπότητας. Η καθολική τάση της καταπίεσης αντιτίθεται στην σκέψη ως τέτοια. Η σκέψη είναι ευτυχία ακόμη κι όταν ορίζει τη δυστυχία: καθώς την εκφράζει. Μόνον έτσι εκτείνεται η ευτυχία μέχρι την καθολική δυστυχία. Όποιος δεν την αφήνει να ατροφήσει, αυτός δεν έχει παραιτηθεί ακόμη.

[Σ.τ.μ.: Οι αγγλικές λέξεις που αφήσαμε στο κείμενο (με τη μετάφρασή τους εντός αγκυλών) παρατίθενται από τον Αντόρνο στα αγγλικά στο πρωτότυπο. Οι σημειώσεις είναι του άγγλου μεταφραστή].

1. Ραδιοφωνική έκδοση: «Στον Μαρξ, η διδασκαλία της ενότητας θεωρίας και πράξης εμπνεόταν από τη δυνατότητα της δράσης, η οποία ακόμη και εκείνη την εποχή δεν είχε πραγματοποιηθεί αλλά ούτε είχε γίνει ακόμη αισθητή».
2. Αναφορά στο γράμμα του Μαρξ στον Άρνολντ Ρούγκε, τμήμα της δημόσιας αλληλογραφίας μεταξύ αυτών και του Μπακούνιν και του Φόιερμπαχ, το οποίο δημοσιεύτηκε στο Deutsch-Französische Jahrbücher (1844): «Αν δεν έχουμε δουλειά με την οικοδόμηση του μέλλοντος ή με την παντοτινή του οργάνωση, δεν μπορεί να υπάρχει αμφιβολία για το έργο με το οποίο βρισκόμαστε αντιμέτωποι στο παρόν: Εννοώ την αμείλικτη κριτική καθετί υπάρχοντος, αμείλικτη με την έννοια πως δεν πρόκειται να περιοριστεί ούτε από τις ίδιες της τις ανακαλύψεις ούτε από την σύγκρουση με τις υπάρχουσες δυνάμεις». (Marx, Early Writings, μετάφραση R. Livingstone and G. Benton, Penguin Books, 1992, σελ. 207)
3. Βλ. την πρώτη κοινή έκδοση των Μαρξ και Ένγκελς, μια σατιρική πολεμική στον Μπρούνο Μπάουερ και τους Νέους Εγελιανούς: “Η αγία οικογένεια, ή κριτική της κριτικής κριτικής”.
4. Βλ. Γιούργκεν Χάμπερμας, «Η φαινομενική επανάσταση και τα τέκνα της: έξι θέσεις για την τακτική, τους στόχους και τις αναλύσεις της κατάστασης της αντιπολιτευόμενης νεολαίας», Frankfurter Rundshau, Ιούνιος 5, 1968, σελ. 8.
5. Αναφορά στην τρίτη πράξη, σκηνή πρώτη, του Γουλιέλμου Τέλλου (1804) του Σίλερ.

Μετάφραση: Γιάννης Ντούρος (από τα αγγλικά)
Αντιπαραβολή με το γερμανικό πρωτότυπο και επιμέλεια: Δώρα Βέττα, Γιώργος Στεφανίδης, Θοδωρής Βελισσάρης

Ο παραπάνω αφορισμός περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Αντόρνο: Stichworte. Kritische Modelle 2. Frankfurt am Main 1969

Ευρωπαϊκή μέρα δράσης ενάντια στον καπιταλισμό
31 Μαρτίου 2012 | march31.net

Η Ευρώπη και η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) βρίσκονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Μήνες τώρα η δανειακή κρίση, η οποία είναι ταυτόχρονα και κρίση χρέους, οξύνεται. Σε συνεχείς (δια-) κυβερνητικές συσκέψεις αποφασίζονται νέα μέτρα, τα οποία έχουν ως στόχο να εξυγιάνουν τον καπιταλισμό. Αλλιώς, σύμφωνα πάντα με τους πολιτικούς και τα ΜΜΕ, απειλούμαστε με κατάρρευση, ύφεση και περαιτέρω εξάπλωση της φτώχειας. Με τη βοήθεια αυτής της καταστροφολογίας επιβάλλονται ακραίες νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις, οι οποίες θα καθορίζουν την κοινωνία, αλλά και τις ίδιες μας τις ζωές για τις επόμενες δεκαετίες. Εκτός και αν αντισταθούμε!

Τα πρώτα χρόνια της κρίσης μάς έλεγαν ότι ο καπιταλισμός πρέπει να τεθεί υπό έλεγχο. Οι τράπεζες και οι επιχειρήσεις θα έπρεπε να αναλάβουν ένα μέρος του βάρους, για την δημιουργία του οποίου υπήρξαν άλλωστε συνυπεύθυνες. Κι όμως αυτή τη στιγμή συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: η Ευρώπη, τα κράτη-μέλη της καθώς και τα υποψήφια προς ένταξη κράτη ακολουθούν ένα δρόμο με ακόμη περισσότερο «ανταγωνισμό» συνοδευόμενο από προγράμματα περικοπών, ούτως ώστε να διασφαλίσουν την «εμπιστοσύνη», αλλά και τα κέρδη των αγορών. Έτσι όμως επιβεβαιώνουν την καταστρεπτική λογική του καπιταλισμού. Καπιταλισμός σημαίνει συνεχείς κρίσεις και φτώχεια, σημαίνει μια καθημερινότητα μπροστά στην οποία οι άνθρωποι φαντάζουν ανίσχυροι. Και όλα αυτά εν μέσω πρωτοφανούς ιδιωτικού πλούτου. Ας οργανωθούμε, λοιπόν, για μια καλύτερη κοινωνία!

Είναι το σύστημα!
Η καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση των προηγούμενων δεκαετιών όξυνε τον ανταγωνισμό τόσο μεταξύ των επιχειρήσεων, όσο και μεταξύ των κρατών. Όλες οι ανεπτυγμένες βιομηχανικά χώρες απορρύθμισαν σε μεγάλο βαθμό τις αγορές τους. Κατάργησαν κοινωνικές παροχές, ιδιωτικοποίησαν δημόσια αγαθά, περιόρισαν τα δικαιώματα των εργαζομένων και ενέτειναν τον κοινωνικό έλεγχο, και όλα αυτά στο βωμό μιας όσο το δυνατόν πιο απρόσκοπτης καπιταλιστικής ανάπτυξης. Ακόμα και στην «κοινωνική» Ευρώπη οι ζωές μας γίνονται ολοένα και πιο αβέβαιες, ενώ οι κοινωνικές ανισότητες μεγαλώνουν. Στις επονομαζόμενες «αναπτυσσόμενες αγορές» υπάρχει ήδη μια συνεχής κοινωνική κρίση: εξαγορές και αδίστακτη εκμετάλλευση με κρατική κάλυψη, με στόχο την «εθνική ανάπτυξη», μια ανάπτυξη που βαίνει προς αποκλειστικό όφελος των λιγοστών προνομιούχων. Ο νεοφιλελεύθερος μετασχηματισμός των περασμένων δεκαετιών προκάλεσε μεταξύ άλλων και υπερθέρμανση των χρηματοπιστωτικών αγορών. Είτε πρόκειται για εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, είτε για την αγορά ακινήτων, είτε για τα χρηματιστηριακά παράγωγα, οι κερδοσκοπικές φούσκες σκάνε η μία μετά την άλλη. Υπεύθυνη γι’ αυτήν την κατάσταση δεν είναι η υποτιθέμενη απληστία και διαφθορά μιας μικρής ελίτ, όπως πιστεύουν πολλοί/ές. Υπεύθυνη είναι η καθημερινή λογική του κέρδους, μια λογική που κυριαρχεί πάνω σε όλους/ες μας, είτε το θέλουμε είτε όχι.

Συντρίβοντας το καθεστώς της ΕΕ
Το 2011 η ευρωπαϊκή δημοσιονομική και νομισματική κρίση κλιμακώθηκε. Κάποια κράτη βρίσκονται λίγο πριν την χρεωκοπία και θέτουν έτσι σε κίνδυνο ακόμη και το ευρώ. Σε μια πρώτη ανάγνωση αυτά τα κράτη «ζούσαν πάνω από τις δυνατότητες τους». Η αλήθεια είναι όμως ότι απλώς προσπάθησαν να βάλουνε μπρος τη μηχανή της καπιταλιστικής ανάπτυξης μέσω δανεισμού. Έκαναν αυτό που κάνουνε όλοι, απλώς με λιγότερη επιτυχία. Η υποστήριξή τους από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με νέα δάνεια ύψους δισεκατομμυρίων ευρώ γίνεται υπό επαχθείς ορούς. Ο δραστικός περιορισμός των χρεών στην Ευρώπη έχει ως στόχο «να καθησυχάσει τις αγορές», πάντα όμως εις βάρος των μισθωτών, των ανέργων και των φοιτητών∕ φοιτητριών. Από την άλλη το ιδιωτικό κέρδος δεν πρόκειται να υποστεί μείωση. Αντίστοιχη κατάσταση κυριαρχεί και στις υπό ένταξη χώρες της ανατολικής και νοτιοανατολικής Ευρώπης, στις οποίες η ΕΕ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχουν επιβάλει εκτεταμένα προγράμματα περικοπών και ιδιωτικοποιήσεων. Όλα αυτά τα μέτρα λαμβάνονται με στόχο να στηρίξουν το καθεστώς της ΕΕ, που βρίσκεται σε κρίση, καθώς και τις κυρίαρχες οικονομίες της κεντρικής Ευρώπης. Έτσι οι κυβερνήσεις της Γερμανίας και της Γαλλίας μπορούν και προωθούν σχεδόν ανενόχλητες τα συμφέροντα τους παρά τις επιμέρους πολιτικές διαφορές μεταξύ τους.

Χωρίς αμφιβολία σε πολλές χώρες υπήρξαν ευρείες αντιδράσεις, αυτοοργανωμένες πρωτοβουλίες προέκυψαν ώστε να ξεπεραστεί η πολιτική αδράνεια. Μέχρι στιγμής όμως, ακόμη και οι μαζικές απεργίες μείνανε δίχως αποτέλεσμα. Τα μεγάλα εθνικά συνδικάτα υποστήριξαν σε τελική ανάλυση την κρατική πολιτική της εκάστοτε χώρας κι έτσι δεν υπήρξε μια ουσιαστική διεθνής αλληλεγγύη ανάμεσα στα διάφορα σωματεία. Αν είναι λοιπόν να αλλάξει κάτι, θα πρέπει να το κάνουμε μόνοι μας.

Μπορούμε καλύτερα
Η ευρωπαϊκή πολιτική επίλυσης της κρίσης είναι τόσο απρόβλεπτη, όσο απρόβλεπτες ήταν ανέκαθεν οι συνέπειες του καπιταλισμού για τις ζωές μας. Διότι μια ακόμη πιο δραστική μείωση των κρατικών δαπανών θέτει σε κίνδυνο την οικονομική σταθερότητα εξίσου με μια ανάπτυξη βασισμένη στα χρέη. Στον καπιταλισμό δεν υπάρχει σίγουρη λύση, αλλά μόνο συνεχείς κρίσεις. Αξίζει άραγε να χαραμίζουμε έτσι τις ζωές μας; Ας αγωνιστούμε καλύτερα όλοι μαζί ενάντια στις επιταγές της αγοράς και ας οργανωθούμε επιτελούς σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Η ευρωπαϊκή μέρα δράσης ενάντια στον καπιταλισμό στις 31. Μαρτίου 2012 είναι ένα πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Ταυτόχρονες διαδηλώσεις σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα αποτελέσουν κάτι παραπάνω από ένα απλό σημάδι αντικαπιταλιστικής αλληλεγγύης. Ήδη αναπτύσσεται διάλογος και συνεργασία σε διεθνές επίπεδο. Προσκαλούμε κάθε πρωτοβουλία που έχει στόχο την ανθρώπινη χειραφέτηση να συμμετάσχει σε αυτήν τη διαδικασία. Πρέπει να οργανωθούμε έξω από κρατικούς θεσμούς και να προετοιμαστούμε για έναν χρονοβόρο αγώνα. Μπορεί η κρίση να επηρεάζει με διαφορετικούς τρόπους τις χώρες μας, ο στόχος μας όμως είναι κοινός: δεν θέλουμε να σώσουμε τον καπιταλισμό, αλλά να τον ανατρέψουμε. Αντιστεκόμαστε στις διάφορες «πολιτικές εθνικής στρατηγικής», καθώς και τον εθνικισμό. Ο αγώνας ενάντια στην συνεχιζόμενη περικοπή των κοινωνικών παροχών και δικαιωμάτων είναι μεν σημαντικός, πρέπει όμως να βλέπουμε και πιο πέρα. Πρέπει να ξεφορτωθούμε επιτέλους τους καταστρεπτικούς καταναγκασμούς του καπιταλισμού και των πολιτικών θεσμών του. Μόνο έτσι θα γίνει πραγματικότητα το διαδεδομένο αίτημα για «αληθινή δημοκρατία».

ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΘΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΑΣ ΚΑΤΑΣΤΡΕΨΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

  Το πολιτικό και οικονομικό θέαμα, έχει  χάσει πλέον την αυτοπεποίθησή του. Οι κινήσεις του είναι τελείως σπασμωδικές. Η κυβέρνηση ‘’έκτακτης ανάγκης’’  που έχει αναλάβει τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, αποτυγχάνει να συντηρήσει την εργασιακή και συνάμα καταναλωτική δύναμη του πληθυσμού. Τα νέα μέτρα, με τα οποία το κράτος επιδιώκει να διασφαλίσει την επιβίωση του ελληνικού έθνους στο διεθνή οικονομικό πόλεμο, οδηγεί σε πλήρη στάση πληρωμών για τον κόσμο της εργασίας.  Η περικοπή του βασικού μισθού, και τυπικά πλέον, έρχεται σε πλήρη συνάφεια με την κατάργηση κάθε μορφής άμεσου ή κοινωνικού μισθού.

Κάθε κόστος αναπαραγωγής μας εξαφανίζεται. Οι υποδομές υγείας, οι εκπαιδευτικοί χώροι, τα επιδόματα ‘’πρόνοιας’’ και ό, τι μας καθιστά αποδοτικούς στο κυρίαρχο σύστημα αποτελούνε πλέον παρελθόν. Αφού μας ξεζουμίσανε, τώρα μας πετάνε στην πείνα και την εξαθλίωση.

Η διασφάλιση της κατάργησης  κάθε μορφής μισθού σε νομικό επίπεδο, γίνεται μέσω της δημιουργίας ενός ‘’ειδικού κλειστού λογαριασμού’’.  Με αυτόν τον τρόπο, το ελληνικό κράτος διασφαλίζει ότι το χρηματικό απόθεμα θα κυλάει μόνο για την επιβίωση του κεφαλαίου, με τίμημα ακόμα και τη ίδια μας τη ζωή. Η βαρύτητα του χρέους (όχι του κράτους, αλλά αυτό που  εγγενώς εμπεριέχεται στη σχέση κεφάλαιο ) απειλεί να πέσει στο κεφάλι μας και να μας εξοντώσει.

  Ο μύθος του χρέους.   Η κυρίαρχη πατριωτική αφήγηση προβληματικοποιεί το ελληνικό χρέος, θέτοντάς το σαν διακρατικό ζήτημα. Δημιουργεί την αίσθηση ότι κάποιοι απάτριδες τοκογλύφοι έχουν στοχοποιήσει το ελληνικό κράτος και η ‘’καλή κυβέρνηση’’ κάνει το παν για να μας σώσει ή πως έχει ως στόχο να μας προδώσει, όντας και αυτή κομμάτι του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου.

Κόντρα σε αυτή τη λανθάνουσα εθνικιστική αντίληψη, το χρέος είναι απόρροια και αναπόσπαστο στοιχείο της πολιτικής οικονομίας, και αυτό τα αφεντικά μας το ξέρουν πολύ καλά.  Η οικονομία στηρίζεται στη δημιουργία ελλείψεων, στη δημιουργία νέων πεδίων σπανιότητας (δηλαδή καταστροφική δημιουργία με μακροπρόθεσμες, αρνητικές πάντα, συνέπειες. Το χρέος και οι ενοχικές υποχρεώσεις θα επεκτείνονται και θα δεσπόζουν την κοινωνία, όσο υπάρχει η ιδιοκτησία, η ρουτίνα της κατανάλωσης, η ανταλλαγή και το χρήμα.

‘Όταν λέμε ότι η κρίση είναι δομική και συστημική  εννοούμε ότι οι δομές της πολιτικής οικονομίας έχουν φτάσει στο τέλμα, έχει χτυπηθεί ο ίδιος ο πυρήνας τους, δηλαδή η διαδικασία παραγωγής αξίας. Είναι ξεκάθαρο πως για το κεφάλαιο περισσεύουμε (εκτοξευμένα ποσοστά ανεργίας), και πως πλέον η αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης είναι απλά εμπόδιο στη διαδικασία συσσώρευσης. Η χρηματοπιστωτική κρίση, δηλαδή η αντικατάσταση των μισθών με δάνεια και η μη δυνατότητα παροχής δανείων, οδηγούν το σύστημα σε ένα φαύλο κύκλο  μη βιωσιμότητας. Αυτό συμβαίνει γιατί θέτει σε αμφισβήτηση την ίδια την αξία της εργασίας, δηλαδή την ίδια τη σχέση μέσω της οποίας οι από κάτω εντάσσονταν στους ρόλους του συστήματος

  Μήπως να το ρίξουμε στο σοσιαλισμό και τη ‘’λαΪκή οικονομία’’;   Οι κάθε λογής εργατοπατέρες και λαΪκοί ηγέτες παράγουν τις δικές τους αυταπάτες και μια πολιτική διέξοδο εντός του συστήματος και της πολιτικής οικονομίας. Μπορεί να λένε για κρατικοποίηση τραπεζών, να παίρνουν τη μορφή της αναγέννησης του ορθολογικού φιλελευθερισμού. Ενίοτε παίρνουν τις μορφές της ενσωμάτωσης και της εναλλακτικής ‘’ επαναστατικότητας’. Άλλοτε, ακούμε για πράσινη ανάπτυξη, οικολογική αποκέντρωση, άμεση δημοκρατία  για το φετιχισμό   της πολιτικής μορφής.

Ενώ η ίδια η αγορά και η κρατική παρέμβαση αδυνατούν να δώσουν οποιαδήποτε προοπτική, το πολιτικό θέαμα εξακολουθεί να λανσάρει διάφορα προΪόντα όπως λαΪκή οικονομία και εξουσία και κρατικούς  σοσιαλισμούς.  Οι μυθολογίες των διαφόρων δικτατοριών του προλεταριάτου, επιζούν την ίδια εποχή που το πλήθος των αποκλεισμένων από την παραγωγή  και τους θεσμούς και των ανέργων δεν μπορεί να αποτελέσει μια δυνατή πελατεία στα κόμματα και τα συνδικάτα τους. Την αντιδραστική πολιτική θέση των κρατιστικών επαναστάσεων έχει διαδεχθεί ένα κενό εμπόριο ιδεολογίας.

  Ο κοινωνικός πόλεμος δεν έχει σύνορα. Κάποιοι μέσα στη κρίση, βλέπουν μια επανανοηματοδότηση-επαναχάραξη των εθνικών περιφράξεων. Ο εθνικός κορμός και οι δίάφοροι ρατσιστές φαίνεται πως βρίσκουν ευκαιρία να στοχοποιούν τους μετανάστες , να κάνουν επιθέσεις και πογκρόμ και να σιγοντάρουν το θεσμικό ρατσισμό του ελληνικού κράτους. Γι’ αυτούς η αντίστασή τους έχει εθνικά χρώματα και μάχονται ως Έλληνες και όχι ως εχθροί της εκμετάλλευσης και της κοινωνικής καταπίεσης που βιώνουν.

Εμείς διαλέγουμε συνειδητά στρατόπεδο θεωρώντας πως κάθε παρουσία εθνικού συμβόλου και σημαίας ανήκουν στο πεδίο του εχθρού και είμαστε διατεθειμένοι να το πολεμήσουμε με κάθε μέσο. Επειδή οι χρυσαυγίτες, οι αυτόνομοι εθνικιστές και οι υπόλοιποι φασίστες προβάλλουν μία καθαρή εθνική κοινότητα ως λύση, οι προληπτικές επιθέσεις εναντίον τους και η αλληλεγγύη στους μετανάστες είναι απαραίτητη προϋπόθεση για οποιοδήποτε ριζοσπαστικό εγχείρημα.

  Μόνη λύση η κοινωνική επανάσταση.  Σε όλα αυτά έχουμε να αντιπροτείνουμε την κοινωνική επανάσταση την οποία θεωρούμε ως μόνη λύση για να έχουμε ζωή και όχι επιβίωση. Αυτό σημαίνει να εξεγερθούμε απέναντι σε κάθε οικονομικό και πολιτικό θεσμό. Απαιτεί, μέσα στη πορεία της εξέγερσης, να λάβουμε μέτρα όπως κατάργηση του κράτους, της ιδιοκτησίας και κάθε είδους μετρησιμότητας, της οικογένειας, του έθνους, της ανταλλαγής  και του κοινωνικού φύλου. Ώστε να επεκτείνουμε τη χαριστικότητα και την ελευθερία σε κάθε σημείο του κοινωνικού βίου.

Αυτό σημαίνει επανάσταση! Φέρνοντας σε αυτή τη κατεύθυνση κάθε διεκδικητικό αγώνα για το μισθό, κάθε αυτοοργανωμένη δομή και συνέλευση , ειδικά σε μια συγκυρία, όπως τώρα, που η πολιτική-κυβερνητική μορφή της συστημικής   κρίσης μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνική έκρηξη.

Πορεία 18:00 Προπύλαια

Ανοιχτή συνέλευση στην κατειλημμένη Νομική αμέσως μετά την πορεία

Κατάληψη Νομικής 9/2/12

αναδημοσίευση από το blog http://eagainst.com

Του Μαξ Χορκχάιμερ

Την ικανότητα του καπιταλισμού να επιβιώσει της οικονομίας της αγοράς προανήγγειλε πολύ νωρίτερα η μοίρα των οργανώσεων της εργατικής τάξης. Η έκκληση να συνενωθούν  σε εργατικά σωματεία και κόμματα εκτελέστηκε κατά γράμμα, όμως αυτές οι οργανώσεις δεν εκπλήρωσαν και τόσο τα φυσιολογικά καθήκοντα του ενωμένου προλεταριάτου, δηλαδή την αντίσταση στην ταξική κοινωνία γενικά, όσο την υποταγή στις φυσιολογικές συνθήκες της ίδιας του της ανάπτυξης σε μαζικές οργανώσεις. Ενσωματώθηκαν κι αυτές μέσα στους μετασχηματισμούς της οικονομίας. Κάτω απ΄τον φιλελευθερισμό είχαν αφοσιωθεί στο σκοπό της βελτίωσης του πεπρωμένου τους. Λόγω της αξιοπιστίας τους, η επιρροή ορισμένων πιο εξασφαλισμένων στρωμάτων των εργατών απόκτησε μεγαλύτερη βαρύτητα. Το κόμμα ασκούσε πιέσεις για κοινωνική νομοθεσία: η ζωή των εργατών κάτω απ΄τον καπιταλισμό έπρεπε να ανακουφιστεί. Το συνδικάτο αγωνιζόταν να εξασφαλίσει προνόμια για τους ειδικευμένους εργάτες. Σαν ιδεολογική δικαιολόγηση εμφανίστηκαν φράσεις που μιλούσαν για την δημοκρατία στο εργοστάσιο και την εξελικτική πορεία προς το σοσιαλισμό. Η εργασία σαν επάγγελμα: απ΄την κριτική της εργασίας σαν σκλαβιάς, που αποτελούσε και την μόνη οπτική του παρελθόντος, δεν απόμεινε σχεδόν ούτε λέξη. Η εργασία από έμβλημα αξίας των αστών μεταμορφώθηκε σε πόθο των απόκληρων. Οι μεγάλες οργανώσεις διέδιδαν μια ιδέα κοινωνικοποίησης που μόλις και μετά βίας μπορούσε να διακριθεί απ΄την κρατικοποίηση, την εθνικοποίηση ή την κοινωνικοποίηση στον κρατικό καπιταλισμό. Το επαναστατικό όραμα της απελευθέρωσης συνέχισε να ζει μόνο στις συκοφαντίες των αντεπαναστατών. Όταν η φαντασία αποσπάστηκε ολοκληρωτικά από κάθε πραγματική βάση, ο υφιστάμενος κρατικός μηχανισμός αντικαταστάθηκε απ΄το κόμμα και την γραφειοκρατία των εργατικών συνδικάτων, η αρχή του κέρδους απ΄το ετήσιο πλάνο των δημοσίων υπαλλήλων. Ακόμα και η ουτοπία δομήθηκε σύμφωνα με την ντιρεκτίβα. Οι άνθρωποι θεωρήθηκαν αντικείμενα, και όπου ήταν αναγκαίο αντικείμενα που ανήκαν στους ίδιους τους εαυτούς τους. Όσο μεγαλύτερες γίνονταν οι οργανώσεις, τόσο περισσότερο η ηγεσία τους όφειλε τη θέση της στην εκλογή τού ικανότερου. Η σιδερένια υγεία, η καλή τύχη του να είσαι ανεκτός στο μέσο μέλος κι όχι αντιπαθής στην ηγεσία, μια απέχθεια προς την περιπέτεια, το χάρισμα του να είσαι ικανός να συνδιαλέγεσαι με την αντιπολίτευση, η ετοιμότητα να διακηρύττεις την μεγαλύτερη ασυνέπεια σαν αρετή στο πλήθος και στον εαυτό σου, ο μηδενισμός κι η αυτοπεριφρόνηση -αυτά είναι τα απαραίτητα προτερήματα.

Με την διεύρυνση αυτού του μηχανισμού ο έλεγχος και η αντικατάσταση αυτών των ηγετών γίνονται για τεχνικούς λόγους όλο και πιο δύσκολες. Ανάμεσα στην πραγματική χρησιμότητα της παραμονής τους στην εξουσία και στην προσωπική τους απόφαση να μην τη χάσουν, κυριαρχεί μια προκαθορισμένη αρμονία. Ο ηγέτης και η κλίκα του γίνονται τόσο ανεξάρτητοι μέσα στην οργάνωση της εργατικής τάξης όσο ανεξάρτητο είναι και το συμβούλιο των διευθυντών απ΄τους μετόχους σε ένα βιομηχανικό μονοπώλιο. Τα μέσα εξουσίας, δηλαδή, απ΄τη μια μεριά τα αποθέματα του εργοστασίου κι απ΄την άλλη τα κεφάλαια του κόμματος ή του συνδικάτου, βρίσκονται στη διάθεση της ηγεσίας για να τα χρησιμοποιήσουν για την επίλυση οποιουδήποτε προβλήματος. Αυτοί που είναι δυσαρεστημένοι διασκορπίζονται και πρέπει να βασιστούν στα δικά τους πορτοφόλια κι όχι στην συνδικαλιστική ταυτότητα. Σε ακραίες περιπτώσεις η αντίσταση αποκεφαλίζεται, εξαγοράζεται στην συγκέντρωση των μετόχων ή εκδιώκεται απ΄το συνέδριο του κόμματος. Οτιδήποτε επιδιώκει ν΄αναπτυχθεί κάτω από οποιαδήποτε εξουσία διατρέχει τον κίνδυνο να την αναπαράγει. Στο βαθμό που η προλεταριακή αντιπολίτευση στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης δεν αντιμετώπισε την πτώση της στον σεχταρισμό, έπεσε επίσης θύμα των διοικητικών αντιλήψεων. Η θεσμοποίηση στις ανώτερες βαθμίδες τόσο του κεφαλαίου όσο και της εργασίας έχει την ίδια βάση: την αλλαγή στα μέσα παραγωγής. Η μονοπωλιακή βιομηχανία, που μετατρέπει τη μάζα των μετόχων σε θύματα και παράσιτα, ωθεί τις μάζες των εργατών στο να υποστηρίζουν την παθητικότητα. Έχουν να περιμένουν περισσότερα από την προστασία και την συμπαράσταση των οργανώσεων παρά απ΄τη δουλειά τους. Στις δημοκρατίες της Δύσης οι ηγέτες των μεγάλων οργανώσεων της εργατικής τάξης έχουν με τα μέλη τους την ίδια σχέση που έχουν και τα εκτελεστικά όργανα του τέλειου κρατισμού με την κοινωνία σαν σύνολο: κρατούν τις μάζες, τις οποίες φροντίζουν, υπό αυστηρή πειθαρχία, τις διατηρούν σε ερμητική απομόνωση από μη ελεγχόμενα στοιχεία και ανέχονται τον αυθορμητισμό μόνο σαν αποτέλεσμα της δικής τους εξουσίας. Πολύ περισσότερο από τους πολιτικούς της προφασιστικής περιόδου, που έπαιζαν τον ρόλο του μεσολαβητή ανάμεσα σε εκείνους που μονοπωλούν την εργασία και στην βιομηχανία και που δεν μπόρεσαν ποτέ να ξεφύγουν από την ουτοπία μιας πιο ανθρωπιστικής παραλλαγής του αυταρχικού κράτους, αυτοί οι ηγέτες των εργατών αγωνίζονται για το δικό τους είδος εθνικής ενότητας (volksgemeinschaft).

Ενάντια σ΄αυτή την εξέλιξη των εργατικών οργανώσεων δεν έλειψαν οι εξεγέρσεις. Οι διαμαρτυρίες των αποσχισθέντων ομάδων ήταν τόσο ομοιόμορφες όσο και η μοίρα τους. Στρέφονταν ενάντια στην κομφορμιστική πολιτική της ηγεσίας, ενάντια στην εξέλιξη σε ένα μαζικό κόμμα, ενάντια στην άτεγκτη πειθαρχία. Ανακάλυψαν αρκετά νωρίς ότι ο πρωταρχικός στόχος της εξάλειψης της καταπίεσης και της εκμετάλλευσης κάθε μορφής, ήταν απλώς μια προπαγανδιστική φράση στα στόματα των επισήμων. Στα εργατικά συνδικάτα επέκριναν τις μισθολογικές ρυθμίσεις που περιόριζαν τις απεργίες· στο κόμμα επέκριναν την κοινοβουλευτική συνεργασία στα πλαίσια της καπιταλιστικής νομοθεσίας επειδή είναι διαβρωτική· και στις δύο οργανώσεις επέκριναν την «Πολιτική του εφικτού». Αναγνώριζαν ότι η αντίληψη της κοινωνικής επανάστασης με νόμιμα μέσα είναι τόσο πιο συμβιβαστική όσο περισσότερα είναι τα μέλη που στρατολογούνται με βάση αυτήν την αντίληψη. Όμως οι γραφειοκράτες της κορυφής, λόγω της θέσης τους είναι οι καλύτεροι οργανωτές και για να υπάρξει το κόμμα έχει ανάγκη από πεπειραμένους ειδικούς. Παντού οι προσπάθειες της αντιπολίτευσης απέτυχαν να πάρουν με το μέρος τους τα μέλη της βάσης ή να αναπτύξουν νέες μορφές αντιπολίτευσης. Όταν οι αντιπολιτευτικές ομάδες απόκτησαν μεγαλύτερο κύρος μετά την αποχώρησή τους, έγιναν και αυτές με τη σειρά τους γραφειοκρατικοί θεσμοί. Η ενσωμάτωση είναι το τίμημα που πρέπει να πληρώσουν τα άτομα και οι ομάδες προκειμένου να αναπτυχθούν κάτω απ΄τον καπιταλισμό. Ακόμα και τα συνδικάτα εκείνα που το πρόγραμμά τους ήταν αντίθετο με όλες τις κοινοβουλευτικές μεθόδους βρέθηκαν, με την αύξηση των μελών τους, πολύ μακριά από τις ακρότητες της γενικής απεργίας και της άμεσης δράσης. Ήδη κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, με την αποδοχή ενός Υπουργείου Ανεφοδιασμού, έκαναν γνωστή την πρόθεσή τους για ειρηνική συνεργασία. Ακόμα και οι Μαξιμαλιστές μετά την επανάσταση ήταν ανίκανοι να αντιμετωπίσουν το γεγονός ότι η επονείδιστη κοινωνιολογία του κομματικού μηχανισμού θα τα κατάφερνε τελικά να νικήσει. Το αν οι επαναστάτες κυνηγούν την εξουσία με τον τρόπο που κυνηγά κανείς τα λάφυρα ή τους εγκληματίες, αυτό γίνεται εμφανές καταρχήν από την πορεία της δράσης τους. Αντί να διαλυθεί τελικά μέσα στην δημοκρατία των συμβουλίων, η ομάδα μπορεί να διατηρηθεί σαν ηγεσία. Η εργασία, η πειθαρχία και η τάξη μπορούν να σώσουν την δημοκρατία και να καλλωπίσουν την επανάσταση. Ακόμη κι όταν η κατάργηση του κράτους είναι γραμμένη πάνω στην σημαία του, το κόμμα μεταμορφώνει την βιομηχανικά υποανάπτυκτη πατρίδα του σε μυστικό όραμα όμοιο μ΄εκείνο των βιομηχανικών δυνάμεων που δεν μπορούν πια να ζήσουν χωρίς των φασισμό. Το επαναστατικό κίνημα αντανακλά αρνητικά την κατάσταση ενάντια στην οποία επιτίθεται. Στην μονοπωλιακή περίοδο ο ιδιωτικός και κρατικός έλεγχος της αποξενωμένης εργασίας εξαπλώνεται. Στον ιδιωτικό τομέα ο κοινωνικός αγώνας κατευθύνεται ενάντια στην αναρχία της οικονομίας της αγοράς^. στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, η αντίσταση κατευθύνεται ενάντια στην τελευταία αυτή μορφή εκμετάλλευσης. Η ιστορική αντίφαση του να απαιτείται ταυτόχρονα ορθολογιστική σχεδιοποίηση και η ελευθερία, η χειραφέτηση και η συστηματοποίηση, μπορεί να υπερνικηθεί· έτσι κι αλλιώς, με τους Μαξιμαλιστές η εξουσία τελικά, βγήκε νικήτρια και έκανε θαύματα.

[…] Όπως ακριβώς η σκέψη από μόνη της δεν μπορεί να προδιαγράψει το μέλλον, δεν μπορεί ούτε να καθορίσει το σημείο μέσα στο χρόνο. Σύμφωνα με τον Χέγκελ, τα στάδια του Παγκόσμιου Πνεύματος ακολουθούν το ένα το άλλο με λογική αναγκαιότητα και κανένα δεν μπορεί να παραληφθεί. Απ΄αυτή την άποψη ο Μαρξ παρέμεινε πιστός στον Χέγκελ. Η ιστορία εμφανίζεται σαν μια ενιαία κι αδιαίρετη εξέλιξη. Το καινούργιο δεν μπορεί να έρθει πριν την ώρα του. Εν τούτοις, ο φαταλισμός και των δύο φιλοσόφων αναφέρεται μόνο στο παρελθόν. Το μεταφυσικό τους λάθος, δηλαδή, το ότι η ιστορία υπακούει σ΄ένα προκαθορισμένο νόμο, ανασκευάζεται απ΄το ιστορικό τους λάθος, δηλαδή το ότι ένας τέτοιος νόμος εκπληρώθηκε στον προκαθορισμένο χρόνο. Το παρόν και το παρελθόν δεν υπόκεινται στον ίδιο νόμο. Ούτε αρχίζει μια νέα κοινωνική περίοδος. Στην προϊστορία υπάρχει πρόοδος που κυβερνά όλα τα στάδια μέχρι σήμερα. Μπορεί να λεχθεί για τα παρελθόντα ιστορικά εγχειρήματα ότι ο χρόνος δεν ήταν ακόμα ώριμος γι ΄αυτά. Οι σημερινές συζητήσεις περί ακατάλληλων συνθηκών αποτελούν κάλυψη της ανοχής απέναντι στην καταπίεση. Για τον επαναστάτη οι συνθήκες είναι πάντοτε ώριμες. Αυτό που εκ των υστέρων εμφανίζεται σαν προκαταρκτικό στάδιο ή σαν πρόωρη κατάσταση ήταν κάποτε για έναν επαναστάτη μια τελευταία ευκαιρία για αλλαγή. Ο επαναστάτης είναι πάντοτε με το μέρος των απελπισμένων που είναι έτοιμοι κάθε στιγμή, όχι μ΄εκείνους που έχουν όλο τον καιρό μπροστά τους. Η επίκληση ενός σχεδίου κοινωνικών σταδίων που αποδεικνύει κατόπιν εορτής,την ανικανότητα μιας προηγούμενης εποχής, ήταν τότε μια αντιστροφή της θεωρητικής και πολιτικής χρεωκοπίας. Μέρος του νοήματος της θεωρίας είναι η εποχή στην οποία αναπτύσσεται. Η θεωρία της ανάπτυξης των μέσων παραγωγής, της διαδοχής διαφόρων τρόπων παραγωγής και του ρόλου του προλεταριάτου δεν είναι ούτε ιστορικός πίνακας για να τον ατενίζει κανείς ούτε επιστημονική φόρμουλα για τον υπολογισμό μελλοντικών γεγονότων. Διαμορφώνει μια επαρκή συνείδηση για μια συγκεκριμένη φάση της πάλης και σαν τέτοια μπορεί να επανεκτιμηθεί σε μεταγενέστερες διαμάχες.

[…] Ο σύγχρονος στοχασμός στην υπηρεσία μιας μεταμορφωμένης κοινωνίας δεν θα έπρεπε να παραβλέψει το γεγονός ότι σε μια αταξική δημοκρατία τα σχέδια δεν μπορούν να επιβληθούν στους άλλους διαμέσου της εξουσίας ή διαμέσου της ρουτίνας, αλλά θα πρέπει να είναι προϊόντα ελεύθερης συμφωνίας.

Αποσπάσματα από το βιβλίο “Το Αυταρχικό Κράτος”

Reblogged from Πόντος και Αριστερά:

Νέες στρατηγικές στη γερμανική ακροδεξιά LFO DEMON [ Φεβρουάριος / 2006]     [Το κείμενο αυτό γράφτηκε στα τέλη του 2004 από αντι-φασίστες από τη Γερμανία (LFO Demon) και αντλήθηκε στην αγγλική του μορφή (When Nazis Go Pop) από την ιστοσελίδα  http://www.raggacore.com/articles. Η μετάφραση έγινε από το «Terminal 119 – για την …

Στην εκδήλωση ήταν γύρω στα 60 με 70 άτομα. Οι εισηγήσεις κράτησαν μέχρι τις 10.40 και μετά έγινε μισάωρη συζήτηση. Οι εισηγήσεις ήταν ιστορικού ενδιαφέροντος και σε μεγάλο βαθμό ενημερωτικές αφού αυτό έδενε κάπως με το ύφος της αυτομόρφωσης που είχε δοθεί στην εκδήλωση. Η εκδήλωση ήταν ένας κύκλος αυτομόρφωσης δηλαδή οργανωμένος από την Αντιεθνικιστική Κίνηση αλλά βασικά τον Φίλιππα Κυρίτση. Η πρώτη εισήγηση, του Νίκου, ήταν αφιερωμένη στην – από αιώνων – παρουσία των Εβραίων στην Ελλάδα, αντλώντας στοιχεία και από το βιβλίο “Η ιστορία των Εβραίων της Ελλάδας” της Κ. Ε. Φλέμινγκ (μεταφραστής του βιβλίου είναι ο Νίκος ο εισηγητής) και έπειτα στην εμπειρία του Ολοκαυτώματος του ελληνικού εβραϊσμού. Η δεύτερη εισήγηση, του Φίλιππα, βασισμένη κυρίως στο βιβλίο “Η ζωή από την αρχή” της Καρίνα Λάμψα και του Ιακώβ Σιμπή το οποίο βιβλιο μιλάει για τη μεταναστευση των ελληνων εβραίων μετά το Ολοκαύτωμα στην Παλαιστίνη, ξεκινώντας από το Ολοκαύτωμα επεκτάθηκε αναλυτικά σε περιστατικά διαδρομών καραβιών από την Ευρώπη προς τη Μέση Ανατολή και συγκεκριμένα στο τέλος της εισήγησης μίλησε για τα ελληνικά καράβια με Εβραίους. Τέλος, η δικιά μας εισήγηση εστίαζε στο θέμα της Φεντερασιόν στη Σαλονίκη – προσπαθούσαμε να κάνουμε έναν παραλληλισμό με το σήμερα και το τότε γύρω από τις σχέσεις του εθνικού και του ταξικού, του επαναστατικού και του αντισημιτικού κτλ, δίνοντας παράλληλα μια ενημέρωση για το τι έπαιζε στο τότε εργατικό κίνημα της πόλης. Την εισήγηση θα τη βρείτε σε μεγαλύτερη μορφή αναρτημένη και ον λάιν στο τέρμιναλ.

Οι περισσότεροι, αν όχι όλοι, οι οποίοι μιλησαν γουστάραν τις 3 εισηγήσεις.Αλλά, δεδομένων των ερωτήσεων που έκαναν, δύο τινά μπορεί να συμβαίνουν. Ή να μην κατάλαβαν τίποτε, ή να μην ήμασταν αρκετά σκληροί με το ελληνικό κοινό. Οι ερωτήσεις πέρα από μία καλόπιστη γύρω από το ρόλο του αρχιραβίνου Τσβι Κόρετς στο Ολοκαύτωμα της Θεσσαλονίκης κυμαίνονταν στα όρια του αντισημιτισμού και του αντισημιτισμού (όπως λέει ο Ίμρε Κέρτες) – καχύποπτες ερωτήσεις γύρω από την ακρίβεια των γεγονότων του Ολοκαυτώματος, δηλώσεις επιμερισμού των ευθυνών ανάμεσα στους Ναζί και στην εβραϊκή ηγεσία (ραβίνοι, πρόεδροι κοινοτήτων) κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος, ερωτήσεις ή τοποθετήσεις για το Ισραήλ, επίσης ερωτήσεις γύρω από πως εξηγούμε ότι ο εθνικισμός του Ισραήλ είναι σήμερα ίδιος με αυτόν των Ναζί παρά τα όσα πέρασαν οι Εβραίοι, επίσης ερωτήσεις γύρω από το πως αντιμετωπίζουμε σήμερα τις 40 εταιρείες που ελέγχουν τον κόσμο και μας οδηγούν σε ένα νέο ολοκληρωτισμό..

αναδημοσίευση από http://marxistreloaded.wordpress.com/2012/01/30/ct_postone/

[Η συνέντευξη αυτή με τον Moishe Postone που δόθηκε στον Salih Selcuk και δημοσιεύτηκε στο τουρκικό περιοδικό YARIM, (Instabul, Φεβρουάριος 2005‏(, μεταφράστηκε από τα αγγλικά στις αρχές Γενάρη του 2006 από το περιοδικό «Terminal 119: για την κοινωνική και ατομική αυτονομία». Στην αγγλική της μορφή πρωτοδημοσιεύθηκε στη σελίδα της γερμανικής συλλογικότητας Krisis ( www.krisis.org )]

Ερωτήσεις

1. Επαναπροσδιορίζετε τις βασικές κατηγορίες της κριτικής της πολιτικής οικονομίας του Μαρξ. Σύμφωνα με την άποψη σας, πού φαίνεται σήμερα ο μαρξισμός να είναι ανεπαρκής όταν καλείται να εξηγήσει την καπιταλιστική κοινωνία;

2. Η «Εργασία», όπως ισχυρίζεστε, μοιάζει να είναι η βασική κατηγορία που συγκροτεί την καπιταλιστική ζωή. Μπορεί κανείς/ καμιά να συνθέσει σήμερα μια έξυπνη κριτική του καπιταλισμού χωρίς να ασκεί κριτική στην εργασία;

Ο επαναπροσδιορισμός που επιχειρώ στις κεντρικές κατηγορίες της κριτικής της πολιτικής οικονομίας του Μαρξ επηρεάστηκε εν μέρει από τους μαζικούς παγκόσμιους ιστορικούς μετασχηματισμούς από το 1973 και μετά. Αναδρομικά, από την πλεονεκτική θέση του πρώιμου 21^ου αιώνα, μπορούμε να δούμε πιο καθαρά ότι ο καπιταλισμός έχει υπάρξει με μια πλειάδα διαφορετικών ιστορικών διαμορφώσεων – για παράδειγμα, ως φιλελεύθερος καπιταλισμός του 19^ου αιώνα, ως κρατικιστικός, «φορντιστικός» καπιταλισμός του 20^ου αιώνα και, πλέον, ως νεο-φιλελεύθερος παγκόσμιος καπιταλισμός. Αυτό μας δείχνει ότι η καπιταλιστική ιστορία δεν μπορεί να κατανοηθεί επαρκώς ως γραμμική ανάπτυξη. Επίσης, ακόμη πιο σημαντικό, μας δείχνει φανερά ότι τα πιο βασικά χαρακτηριστικά του καπιταλισμού δεν μπορούν να ταυτιστούν εντελώς με οποιαδήποτε από τις ιδιαίτερες ιστορικές του διαμορφώσεις.

Αποπειράθηκα, μέσω μιας επισταμένης μελέτης των πιο θεμελιωδών κατηγοριών της μαρξικής κριτικής της πολιτικής οικονομίας, να κατανοήσω τα πιο βασικά χαρακτηριστικά του καπιταλισμού – αυτά που χαρακτηρίζουν την καρδιά της κοινωνικής δομής, μέσω των ποικίλων ιστορικών του διαμορφώσεων. Πάνω σε αυτή τη βάση ισχυρίστηκα ότι ο παραδοσιακός μαρξισμός αναγνώρισε βασικά χαρακτηριστικά του φιλελεύθερου καπιταλισμού – την αγορά και την ατομική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής – ως τα πιο θεμελιώδη χαρακτηριστικά του καπιταλισμού γενικά. Σε άμεση συνάρτηση με αυτό, επιπλέον, έθεσε την κατηγορία της εργασίας ως το κεντρικό σημείο από το οποίο ασκούταν κριτική στον καπιταλισμό. Ο καπιταλισμός ταυτίστηκε με την αστική τάξη κι ο σοσιαλισμός με το προλεταριάτο.

Σύμφωνα με τη δική μου ερμηνεία, ωστόσο, μακριά από το να είναι το κεντρικό σημείο κριτικής στον καπιταλισμό, η καπιταλιστική εργασία συγκροτεί απλά το κεντρικό αντικείμενο της κριτικής του Μαρξ και βρίσκεται στον πυρήνα των μαρξικών κατηγοριών του εμπορεύματος και του κεφαλαίου. Ισχυρίστηκα, αντίθετα, ότι στον πυρήνα του ιστορικού σχηματισμού βρίσκεται μια ιστορικά συγκεκριμένη μορφή κοινωνικής διαμεσολάβησης που συγκροτείται από την εργασία – συγκεκριμένα, η Αξία. Αυτή η μορφή διαμεσολάβησης (η οποία επίσης είναι μια μορφή πλούτου) είναι την ίδια στιγμή μια ιστορικά συγκεκριμένη μορφή κυριαρχίας που μπορεί να εκφραστεί μέσω της ταξικής κυριαρχίας, αν και δεν ταυτίζεται με αυτήν. Είναι αφηρημένη, χωρίς κάποιο συγκεκριμένο τόπο (κέντρο δράσης, locus) και είναι επίσης δυναμική μέσα στο χρόνο. Αυτή η μορφή κυριαρχίας που εμφανίζεται ως εξωτερική αναγκαιότητα, παρά ως κοινωνική, γεννά τόσο τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής όσο και τον εγγενώς δυναμικό χαρακτήρα του συστήματος. Είναι, φυσικά, αδύνατον ακόμη και το να ξεκινήσεις να διερευνήσεις την πολυπλοκότητα των θεμάτων που έχουν σχέση με αυτό, αλλά μερικοί σημαντικοί συλλογισμοί είναι ότι η βιομηχανική παραγωγή, η οποία ιστορικά αρχίζει να υπάρχει παράλληλα με τον καπιταλισμό, δεν αντιπροσωπεύει και τη βάση του σοσιαλισμού, αλλά είναι εγγενώς καπιταλιστική. Ότι το πρόβλημα ανάπτυξης του καπιταλισμού δεν είναι μόνο ότι κυριαρχείται από την κρίση, αλλά ότι η ίδια η μορφή ανάπτυξής του είναι προβληματική. Ότι η ύπαρξη της αστικής τάξης δεν αποτελεί το έσχατο σημείο που ορίζει τον καπιταλισμό και ότι ο κρατικός καπιταλισμός (που ακροθιγώς περιέγραψε ο Μαρξ το 1844) μπορεί να υπάρξει και βασικά υπήρξε. Τέλος, ότι το προλεταριάτο είναι η τάξη της οποίας η ύπαρξη ορίζει τον καπιταλισμό και ότι το ξεπέρασμα του καπιταλισμού αφορά στην κατάργηση – και όχι στον εορτασμό – της προλεταριακής εργασίας.

Ο παραδοσιακός μαρξισμός έχει κιόλας καταντήσει αναχρονιστικός στον 20^ο αιώνα με πολλούς και ποικίλους τρόπους. Ήταν ανίκανος να παράσχει μια θεμελιώδη κριτική των μορφών του κρατικού καπιταλισμού που αναφέρονται ως «υπαρκτός σοσιαλισμός». Επιπρόσθετα, το πώς κατανόησε τη χειραφέτηση εμφανίζεται διαρκώς και περισσότερο εξίσου αναχρονιστικό, αν δει κανείς/ καμιά τις φιλοδοξίες, τις ανάγκες και τις κινητήριες επιθυμίες που εκφράστηκαν στο τελευταίο τρίτο του 20^ου αιώνα από τα λεγόμενα «νέα κοινωνικά κινήματα». Όπου ο παραδοσιακός μαρξισμός έτεινε να επιβεβαιώσει την προλεταριακή εργασία και, με αυτό τον τρόπο, τη δομή της εργασίας που αναπτύχθηκε ιστορικά, ως διάσταση της καπιταλιστικής ανάπτυξης, τα νέα κοινωνικά κινήματα εξέφρασαν μια κριτική αυτής της δομής της εργασίας, αν και κάποιες φορές με μια ατελή και ανώριμη μορφή. Ισχυρίζομαι, εν τέλει, ότι η ανάλυση του Μαρξ είναι μια ανάλυση που εστιάζει πέρα από την υπαρκτή δομή της εργασίας.

3. Κατά την άποψη σας, η κατάρρευση του σοσιαλισμού δεν αποτελεί το τέλος ενός εναλλακτικού προτάγματος αλλά το τέλος του φορντισμού. Πότε και με ποιον τρόπο ξεπεράστηκε ο φορντισμός;

4. Ο καπιταλισμός όλο και πιο αποσυνδέεται από την εστίασή του στο Κράτος και, έτσι, δεν μπορεί να συλληφθεί πλέον μόνο με τους όρους του έθνους-κράτους. Πως είναι δυνατόν, κάτω από τέτοιες περιστάσεις, να διατυπώσουμε μια χειραφετική προοπτική;

Αναλύοντας αναδρομικά,  μοιάζει όλο και πιο ξεκάθαρο ότι ο σοβιετικός κομμουνισμός δεν μπόρεσε με κανένα τρόπο να εκφράσει ένα ξεπέρασμα του καπιταλισμού. Αυτό συνέβη όχι μόνο λόγω, όπως έχουν τονίσει ήδη πολλοί πιο πριν, του μη δημοκρατικού και καταπιεστικού χαρακτήρα του καθεστώτος, αλλά επίσης λόγω του ότι η άνοδος, το απόγειο και η παρακμή της Σοβιετικής Ένωσης ακολούθησε την ιστορική τροχιά  της ανόδου, του απογείου και της παρακμής του κρατικιστικού, Φορντιστικού καπιταλισμού. Αυτό μας λέει ότι η Σοβιετική Ένωση θα έπρεπε να κατανοηθεί ως μια παραλλαγή του κρατικιστικού καπιταλισμού της Φορντιστικής περιόδου, μια παραλλαγή της οποίας η συγκεκριμένη μορφή ήταν εγγενώς συσχετισμένη με την προσπάθειά της να δημιουργήσει εθνικό (σε αυτή την περίπτωση κρατικής ιδιοκτησίας) κεφάλαιο στη βάση μιας ραγδαίας και βάναυσης μορφής αυτού που ο Μαρξ αποκαλούσε «πρωτογενή συσσώρευση». Ένα σχέδιο συγκρότησης του κεφαλαίου σε εθνική βάση δεν μπορεί, σε οποιοδήποτε επίπεδο, να εξισωθεί με ένα πρόταγμα ξεπεράσματος του καπιταλισμού. Ένα αποτέλεσμα της ιστορίας της σοσιαλιστικής ιδεολογίας σε μια χώρα αποτελεί το ότι η μαρξική κριτική του καπιταλισμού η οποία είναι στον ίδιο της τον πυρήνα ιστορική, και άρα προσωρινή, αντικαταστάθηκε από μια κοσμοθεώρηση που ήταν στον ίδιο της τον πυρήνα χωρική («η ιδέα των σοσιαλιστικών και καπιταλιστικών στρατοπέδων») – μια ιδεολογία που αναπαριστούσε ειρωνικά μια προέκταση του «Μεγάλου Παιχνιδιού (1^η ΣτΜ) του 19^ου αιώνα.

Τα όρια της κρατικιστικής, Φορντιστικής διαμόρφωσης του καπιταλισμού αποκαλύφθηκαν από την κρίση στις αρχές του 70’, η οποία οδήγησε σε μια αποσύνθεση αυτής της συνθήκης (αν και υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες των βασικών θεμελίων αυτής της κρίσης). Τελικά, μια νέα, νεο-φιλελεύθερη παγκόσμια διαμόρφωση του καπιταλισμού αναδύθηκε. Αξίζει να σημειώσουμε, όσον αφορά αυτή την πλευρά, ότι η ραγδαία παρακμή της Σοβιετικής Ένωσης ξεκίνησε στα 1970 και όχι στα 1980 που σημαίνει ότι δεν ήταν αποτέλεσμα του πολέμου στο Αφγανιστάν ή του εντεινόμενου αγώνα των στρατιωτικών εξοπλισμών ενάντια στις ΗΠΑ. Από την άλλη πλευρά, οι στρατηγικές του Deng (2^η ΣτΜ) στην Κίνα θα μπορούσαν να ερμηνευτεί ότι εκφράζουν μια επίγνωση ότι η εποχή του κρατικισμού είχε τελειώσει (τουλάχιστον προσωρινά).

Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης δεν μπορεί με κανένα τρόπο να σηματοδοτήσει το τέλος του σοσιαλιστικού σχεδίου – με την έννοια μιας θεμελιώδους κριτικής στον καπιταλισμό που στοχεύει στην πραγμάτωση του χειραφετικού δυναμικού που ο καπιταλισμός ιστορικά τόσο εξέθρεψε όσο και περιόρισε και υπονόμευσε. Και, ακόμη, έκανε πρόδηλο ένα μεγάλο αποπροσανατολισμό. Αυτός ο αποπροσανατολισμός εκφράζει, εν μέρει, τις αρνητικές ιστορικές συνέπειες του μαρξισμού-λενινισμού στο σοσιαλιστικό φαντασιακό. Εκφράζει, ακόμη, εν μέρει, τις δυσκολίες συγκρότησης μιας σοσιαλιστικής κριτικής στη μετά-κρατική εποχή που, από τη μια πλευρά, ενώ είναι κριτική στην Αγορά και στην ατομική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής, δεν εστιάζει θεμελιωδώς σε τέτοιες αστικές σχέσεις. Ωστόσο, το να επεξεργάζεσαι ακόμα μια τέτοια κριτική – η οποία επίσης θα περιλάμβανε μια αποκατάσταση της ιδέας του διεθνισμού που δεν αποτελεί απλά ένα ιδεολογικό σχήμα μιας θεμελιωδώς εθνικιστικής κοσμοθεώρησης (υπεράπιστης του «σοσιαλιστικού στρατόπεδου») – είναι απόλυτα ουσιώδες. Είναι ουσιώδες επειδή ο καπιταλισμός είναι αληθινά παγκόσμιος και δεν μπορεί επαρκώς να κατανοηθεί ως αποικιοκρατισμός, δηλαδή απλά μια επιβολή των δυτικών αξιών και θεσμών σε άλλα μέρη του κόσμου. Ο καπιταλισμός μπορεί συμπτωματικά να αναδύθηκε στη Δύση αλλά άλλαξε θεμελιακά την ίδια τη Δύση, ακριβώς όπως αλλάζει και τον υπόλοιπο κόσμο. Η μόνη θεωρία που παρέχει μια επαρκή θεμελίωση για μια σκληρή κριτική θεωρία του παγκόσμιου καπιταλισμού είναι αυτή που συγκροτείται για πρώτη φορά από τον Μαρξ. Οι κριτικές θεωρίες που ήταν τόσο διακριτά ισχυρές στα 1970 και 1980, όπως ο μετα-δομισμός, κείνται πλέον αβοήθητες μπροστά στον παγκόσμιο καπιταλισμό. Η αποτυχία του να θεμελιωθεί, πάνω στη διανοητική κληρονομιά του Μαρξ, η σύνθεση μιας μετα-παραδοσιακής κριτικής θεωρίας του καπιταλισμού, αφήνει το πεδίο της κριτικής στις εξαιρετικά αντιδραστικές και επικίνδυνες μορφές του «αντι-καπιταλισμού» και «αντι-ιμπεριαλισμού» που δεν είναι πλέον περισσότερο χειραφετικοί απ’ ότι ήταν ο φασιστικός «αντι-καπιταλισμός» και «αντι-ιμπεριαλισμός» στο πρώτο μισό του 20^ου αιώνα.

Σημειώσεις των μεταφραστριών

(1^η) Ως «Μεγάλο Παιχνίδι» (The Great Game) ονομάστηκε  η διαμάχη μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και Τσαρικής Ρωσίας για την κυριαρχία της κεντρικής Ασίας, από τις αρχές του 19^ου ως τις αρχές του 20 ου αι. Ανάμεσα στις  δύο αυτοκρατορίες υπήρχαν 2000 μίλια γης, μη χαρτογραφημένα και εντελώς άγνωστα. Το Αφγανιστάν αποτελούσε  το επίκεντρο της διαμάχης Οι Άγγλοι κινούμενοι  βορειοδυτικά και οι Ρώσοι κινούμενοι από βορά προς νότο συναντηθήκαν στο Αφγανιστάν. Οι Άγγλοι φοβούμενοι τον ρωσικό έλεγχο της Κεντρικής Ασίας κήρυξαν τον 1^ο Άγγλο-Αφγανικό πόλεμο (1838 )- σε μια προσπάθεια να ελέγξουν την περιοχή και να περιορίσουν τη επέκταση της Ρωσίας – επιβάλλοντας  ένα δικό τους καθεστώς –μαριονέτα, το οποίο όμως είχε μικρή διάρκεια ζωής.. Ακολούθησε ο 2^ος Άγγλο-Αφγανικός πόλεμος (1878). Οι Άγγλοι έχασαν και στους δύο πολέμους. Ωστόσο, η διαμάχη ανάμεσα στις δύο αυτοκρατορίες ποτέ δεν κατέληξε σε ανοικτό πόλεμο μεταξύ τους. Το 1907 οι δύο πλευρές υπέγραψαν το Άγγλο-Ρωσικό σύμφωνο που διαιρούσε το Αφγανιστάν ανάμεσα στις δυο χώρες.

(2^η) O Deng Xiaoping (1904-1997) αποτέλεσε τον πυρήνα της «δεύτερης γενιάς» της ηγεσίας του ΚΚ Κίνας. Από τα τέλη του ‘70 ως τις αρχές του ‘90 ήταν ηγέτης  της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Υπό την ηγεσία του, η Κίνα ανέπτυξε μια από τις πιο ταχέως αναπτυσσόμενες οικονομίες στον κόσμο. Ο Deng Xiaoping ανήγγειλε το 1978 την πολιτική των «τεσσάρων μεταρρυθμίσεων»  (Four Modernizations) στους τομείς της αγροτικής οικονομίας, της βιομηχανίας, της επιστήμης και του στρατού. Η στρατηγική του ονομάστηκε «σοσιαλιστική οικονομία της αγοράς»(socialist market economy). Τα κύρια χαρακτηριστικά της ήταν η καθιέρωση μιας κρατικά ελεγχόμενης αγροτικής αγοράς με κατάργηση του συστήματος της «κολεκτίβας» στον αγροτικό τομέα (decollectivisation), η δημιουργία «ειδικών οικονομικών ζωνών» για την προσέλκυση ξένων επιχειρήσεων και την μερική απελευθέρωση του εξωτερικού εμπορίου, η σύνδεση των αμοιβών της εργασίας με την παραγωγικότητα (ενίσχυση της παραγωγικότητας  με την εισαγωγή καινούργιων κινήτρων και bonus).Αποχώρησε από την θέση του ως προέδρου της Κεντρικής Επιτροπής Στρατού το 1989, μετά τα γεγονότα της Tiananmen Square και παραιτήθηκε από την πολιτική σκηνή το 1992. Ο Deng Xiaoping πήρε επισήμως τον τίτλο του «αρχιτέκτονα των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και του σοσιαλιστικού εκμοντερνισμού της Κίνας».

————————————————————————————————————————-

Σχόλια για το κείμενο

To «Κριτική Θεωρία για τον Καπιταλισμό Σήμερα» είναι μια μετάφραση που ετοιμάσαμε κατά τη διάρκεια σύνταξης της μπροσούρας γύρω από τη διάλυση της συλλογικότητας Tristero και την ανάδειξη των θεωρητικών βάσεων του περιοδικού μας. Ο Moishe Postone δεν είναι πολύ γνωστός συγγραφέας στην Ελλάδα. Ένα σοβαρό κείμενό του έχει μεταφραστεί μέχρι στιγμής στο Χουλιγκανιζατέρ σε μετάφραση του Ηλία Δ. Εμείς προσέξαμε από τότε την ενδιαφέρουσα ανάλυσή που έκανε σε σχέση με τον αντισημιτισμό και, επιπλέον, ασχοληθήκαμε μαζί του λόγω της επεξεργασίας που έκανε σε σχέση με τη μαρξική θεωρία της αξίας. Ένα απόσπασμα της συνέντευξης ήδη χρησιμοποιήθηκε στο κεφάλαιο της προαναφερθείσας μπροσούρας «Για μια Κριτική της Αξίας;». Εκεί είχαμε βρει στοιχεία που μας φάνηκαν ενδιαφέροντα. Και στην ίδια μπροσούρα παραπέμψαμε σε ένα άλλο κείμενο που υπέγραψε στα αγγλικά σε σχέση με το Ολοκαύτωμα στην Ιστορία. Από κει και πέρα, αυτά δε σημαίνουν ότι θα θέλαμε βέβαια να ταυτιστούμε με όλες τις απόψεις αυτού του συγγραφέα.

Terminal 119 – για την κοινωνική και ατομική αυτονομία

α) Οι φεμινισμοί στην ατζέντα?

Stepanyan, the stormy petrel
Χαλάνδρι, 16/12/2011

 Αλήθεια δεν θα πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί κανείς δεν έβγαλε έστω και μια μικρή ανακοίνωση για το ολοκαύτωμα, όταν την ίδια ώρα λίγες μέρες όλοι έτρεξαν να βγάλουν ανακοινώσεις για την επίσκεψη κάποιου Ισραηλινού υπουργού?Που ήταν όλοι αυτοί όταν έγινε η φασιστομάζωξη στο κέντρο της Αθήνας? Αν αυτό δεν είναι μια συνένοχη στάση και νερό στο μύλο του φασισμού τότε τι είναι?. Δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια.Όσοι θεωρούν τον εαυτό τους κοντά σε μια επαναστατική προσέγγιση, αγωνιζόμενοι για την ανατροπή του καπιταλισμού, την αυτοδιαχείριση και τον δρόμο προς τον κομμουνισμό, πρέπει επιτέλους να βγουν μπροστά για να αλλάξουν τους συσχετισμούς. Όχι ως μια άλλη σέχτα μιλώντας για την οικοδόμηση του τάχα κόμματος σωτήρα και της πρωτοπορίας, αλλά ως ένας πυροκροτητής ανατρεπτικών διαθέσεων και κριτικής στην κυρίαρχη πραγματικότητα.Χωρίς όμως να τρέφουν και καμία αυταπάτη για τον ρόλο των λεγόμενων αριστερών, από την ΔΗΜ.ΑΡ μέχρι την ΑΝΤΑΡΣΥΑ  – αλλά και μεγάλα κομμάτια του αναρχικού χώρου (οι περισσότεροι από αυτούς έχουν καταφύγιο το indymedia)που λίγο πολύ υιοθετεί στην καλύτερη των περιπτώσεων λενινιστικές πρακτικές και νοοτροπία και στην χειρότερη εθνικοσοσιαλιστικές πρακτικές και νοοτροπία.

Πρέπει να βγάλουμε μια άλλη ριζοσπαστική αριστερά στο προσκήνιο, οριζόντια με κεντρικό άξονα την αποκέντρωση και την άμεση δημοκρατία – αυτονομία. Οικοδομώντας από προσωρινές αυτόνομες ζώνες, στέκια, δίκτυα αντιπληροφόρης, ηδονιστικές πειραματικές αναζητήσεις κόντρα στην πατριαρχία και τον σεξισμό, θεωρητικούς κύκλους αυτομόρφωσης και ανάπτυξης της κριτικής θεωρίας, κόντρα στις ξύλινες ιδεολογίες και έτοιμες λύσεις που προτείνουν οι καλοθελητές ηγετίσκοι και αρχηγοί από τις  διάφορες αγέλες και όχλους. Μέσα από αυτό το ιστολόγιο θα συνεχίσω να εκφράζω και να παρουσιάζω θέσεις – σκέψεις – κείμενα αυτομόρφωσης πάντα από την σκοπιά μια ριζοσπαστικής αναζήτησης σαν ατομικότητα, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι στέκομαι αλαζονικά σε όποια συλλογική προσπάθεια και αναζήτηση. Καλώ τους φίλους και αναγνώστες του grassrootreuter που συμφωνούν με την ύπαρξη αυτού του ιστολογίου, να μην διστάσουν να επικοινωνήσουν μαζί μου, να στείλουν κείμενα και άρθρα για δημοσίευση, ακόμα και να συμμετέχουν ενεργά. Αυτό θα μπορούσε να γίνει με την αποστολή ενός μηνύματος στο againstgreece at riseup.net

Οι Ναζί σκότωσαν εκατομμύρια ανθρώπους. Η δικαιολογία τους ήταν η θεωρία της ευγονικής των ψυχιάτρων και ψυχολόγων που έλεγε ότι συγκεκριμένα άτομα ήταν κατώτερα και έπρεπε να εξοντωθούν, και το είδος τους να εξαφανιστεί από τη φυλή. Αυτοί οι αρχιτέκτονες του ολοκαυτώματος, δεν εμφανίστηκαν ποτέ στη δικαιοσύνη.

Το grassrootreuter όπως είχαμε γράψει και σε προηγούμενη δημοσίευση στηρίζει την συνάντηση που οργανώνουν σύντροφοι από την αντιεθνικιστική κίνηση και το terminal119. Καλούμε όλους του φίλους και αναγνώστες αυτού του ιστολογίου να παρευρεθούν και να στηρίξουν μια από τις λίγες εκδηλώσεις που έχουν ποτέ οργανωθεί από τον ελευθεριακό χώρο τα τελευταία χρόνια για το ελληνικό εβραϊκό ζήτημα.