Κριτική του ντοκυμαντερ Debtocracy

Σήμερα στο μπλογκ του  αρνητικού διαβάζουμε επιτέλους μια αξιόλογη κριτική στο ντοκιμαντερ  Debtocracy. Την παραθέτω ολόκληρη…

Tο Debtocracy φαίνεται να είναι η προσαρμογή στα ελληνικά πλαίσια, μιας ανάλυσης της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας που πηγάζει από παλαιότερα ντοκυμαντερ, κυρίως το “money as debt” αλλά και τις σειρές  “zeitgeist”. Κεντρικός άξονας αυτής της ανάλυσης είναι ότι το σύγχρονο κέντρο του κακού (υποκείμενο) είναι οι “χρηματοπιστωτικές αγορές“, ή μάλλον κάποια σκοτεινά κέντρα που ελέγχουν τις χρηματοπιστωτικές αγορές και θύματά τους είναι κάποια επιμέρους κράτη.

O μαρξιστής/κοινωνιολόγος David Harvey που εμφανίζεται αρκετες φορές στο Debtocracy τους λέει κάπου ότι “καπιταλισμός χωρίς κρίση δεν γίνεται”, αλλά αυτό περνάει κάπως στα ψιλά, και δεν είναι το βασικό μήνυμα του Debtocracy. Με κεντρικό επιχειρήμα την έννοια του απεχθούς χρέους και το παράδειγμα του Ισημερινού, μάλλον το κεντρικό μήνυμα του Debtocracy είναι ότι μια πατριωτική κυβέρνηση που θα πάει κόντρα – με παύση πληρωμών διαμέσου, κατα το δυνατόν, της χρήσης του απεχθους χρέους μετά από το πορισμα μιας “επιτροπής λογιστικού ελέγχου” – στα σκοτεινά κέντρα είναι η λύση, μάλλον, παρά το παγκόσμιο ξεπέρασμα ενός παγκόσμιου συστήματος του οποιου η κρίση είναι εγγενές και μονίμως περιοδικό χαρακτηριστικό – από τη δεκαετία του 70, οπότε το καπιταλιστικό σύστημα διάβηκε το κατώφλι της μικρο-ηλεκτρονικής επανάστασης δε, απλά μόνιμο.

Αυτό που ξεχνάει το Debtocracy είναι ότι η Ελλάδα σε αντίθεση με τον Ισημερινό δεν έχει πετρέλαια για να μπορεί να κάνει τέτοιους τσαμπουκάδες. Δεν είναι τυχαίο ότι ο τσαμπουκάς της Βενεζουέλας του Τσάβεζ, που σιγοντάρεται από το ντοκυμαντέρ zeitgeist addendum έγινε επίσης πάνω στη βάση των πετρελαίων. Ένας τσαμπουκάς όμως που τελικά στρέφεται εναντίον του λαού της Βενεζουέλας. Ο καθόλου τυχαία εμφανιζόμενος με στρατιωτική περιβολή (φορμα αγγαρείας και (κόκκινο) μπερέ) Τσάβεζ έκανε την Βενεζουέλα γκουλάγκ – φυσικά ο ίδιος και η παρέα του εργάζεται σκληρά μόνο διανοητικά : η απεργία και η κατάληψη εργοστασίου απαγορεύεται και οι εργάτες που έχουν το θράσσος να αντισταθούν δολοφονούνται (http://www.marxist.com/two-workers-killed-occupied-mitsubitshi-factory.htm). Στο πιο κοντινό προς την Ελλάδα παράδειγμα της Ουγγαρίας, ο τσαμπουκάς πρόεδρος “πήγε κόντρα” στα σκοτεινά κέντρα του ΔΝΤ κάνοντας επίσης την χώρα ένα απέραντο γκουλάγκ: υπέβαλλε τους ανέργους σε καταναγκαστική εργασία, σκληρη χειρονακτική.

Η ανάλυση του Debtocracy αδυνατεί να δει μια ιδιαίτερη στιγμή στην ιστορία του καπιταλισμού, την μικρο-ηλεκτρονική επανάσταση. Η τελευταία καταργεί με ασύγκριτα ταχύτερους ρυθμούς από οποιαδήποτε άλλη μορφή αυτοματοποιησης την εργασία. Η (καπιταλιστική) εργασία όμως δεν παράγει μόνο υλικά προϊόντα αλλά και αξία (βλ. Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο 1ος Τόμος – δεύτερο κεφάλαιο “Ο διττός χαρακτηρας της εργασίας ο οποίος ενσωματώνεται στο εμπόρευμα“). Η αδυναμία αυτής της κατανόησης είναι το αλφα και το ωμέγα μιας λανθασμένης ανάλυσης. Το zeitgeist, για παράδειγμα, θεωρεί ότι η αξία είναι δημιούργημα…της κεντρικής τράπεζας! Και η παραγωγή αξίας είναι το αλφα και το ωμέγα του καπιταλιστικού συστήματος.

Ποια κυβέρνηση θα μπορέσει να “δώσει δουλειές” και επομένως να οδηγήσει μια χώρα στην (καπιταλιστική) “ανάπτυξη” στο σύγχρονο πλαίσιο της εξέλιξης των παραγωγικών δυνάμεων, οι οποίες εγγενώς καταργούν την εργασία? Καμία, εκτός κι αν ξεχάσουμε τις συγχρονες παραγωγικές δυναμεις και το ρίξουμε στη σκληρή δουλειά και στα γκουλάγκ. Πως μπορεί μια κοινωνία να είναι βιώσιμη την στιγμή που η εργασία καταργείται και ταυτόχρονα κυριαρχεί ο καπιταλιστικός νόμος “αν δεν δουλέψεις δεν τρως” (Λένιν, Κράτος και Επανάσταση)?

Είναι πιο ρεαλιστικό, από το να επιτρέψουμε σε μια ψευτοεπαναστατική κυβέρνηση να μας ρίξει στα γκουλάγκ, η κοινωνία παγκοσμίως να συνειδητοποιήσει της δυνατότητές της και να απαιτήσει το ξεπέρασμα του καπιταλιστικού συστήματος, δηλαδή ενός συστήματος του οποίου η παραγωγική διαδικασία παράγει (και) αξία. Μια νέα παραγωγική διαδικασία μπορεί να αναδυθεί, η οποία θα παράγει συγκεκριμένα προϊόντα για να καλύψει συγκεκριμένες ανθρώπινες ανάγκες και όχι αφηρημένες (και επομένως ανεξέλεγχτες) μορφές κοινωνικής διαμεσολάβησης όπως το φάντασμα της αξίας. Η μεγαλύτερη παραγωγική δύναμη είναι η κοινωνική συνείδηση. Και μέσα σ’ ένα παγκόσμιο σύστημα, ένα σύστημα, ορατά πλέον, παγκόσμιας κρίσης είναι αποτελεσματική όταν έχει παγκόσμια στόχευση, όχι τοπική…

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s